Wat in Sass sin Wöörbook fehlt



As ik opschrieven wull, wat in mien Kindheit, dat weer de Tiet na de Krieg, so passeert is, heff ik markt: wenn't um de Nazis geiht, ward vigeliensch. Ik heff Raat söcht in „der neue Sass“, dat plattdüütsche Wöörbook; man dor gifft dat keen. Ik heff spekeleert, ob dat goot oder schlecht is.


Antisemitismus“ gifft dat nich in Sass sin Wöörbook, nich op Platt und ok nich in „Hoch“. Dat is ok richtig so. Dat Wort hef ik in min Kindheit nie hört. Hört heff ik blots: „Fifty-fifty, sä de Jud: du dörtig und ik sömptig“.


Nazis“, findst du ok nich. Man de gev't in mien Dörp wull doch, denn min Vadder kenne twee Schlach: Nazis und groote Nazis. Obschon


Parteimitglied“ kunnst du na Sass gor nich warrn, ok nich bi de

Kommunisten“ un „Sozialisten“.


Ortsgruppenleiter“ feehlt ok in dat Book. Dor givt dat man een „Oortsgespreek“ un dat geev dat domus ok: as dat Hus von de Oortsgruppenleiter vun de Engländer umstellt wurr und he dree Doog in Haft keem.


Konzentrationslager“ is för unse Buernspraak ok nich nödig. Ladelund weer so um und bi twintig Kilometer weg vun unse Dörp. Wi sull man dor wat mitkriegen?


Vergasung“ söchst du vergevens. Man „Dat mööt wi bitt to Vergasung moken.“, wurr seggt. Wo dat Woort herkeem, wuss keen een.


Zwangsarbeiter“ gifft dat nich op Plattdüütsch. Wat dat geev, weern junge Mannslüüd, de meist ut Polen oder Russland keem' un op de Buernsteed'n arbeiten mussen, wo de Buern in ne Krieg weern. Wenn de Fru in de dore Tiet een Kind kreeg, wurr rekent. Bi twee vun de Dörpskinner weer de Ehemann nich to Hus wesen. 


Fremdwort“? Fremdwöör komen in Plattdüütsch selten vör. Over man kann se hochdüütsch schrieven.


Sterilisation“ is op Platt und in Hochdütsch een Fremdwoort. Dat hört man blots nich geern. Wenn uns de Knecht Hans Heister inne Mööt keem un wi „Heil Hitler“ prohlten, denn gung he fürchterlich to Kehr und wi hem uns wat högt. He harr nich blots dat Woort „Zwangssterilisation“ kennenleernt. Un ik harr noch veel to leern, ok dat Woort

Euthanasie“: Vadder weer in Flensborg as Patient bi een Dr. Sawade wesen un sä: Dat is een feine Mann. Dor harr he sik wull wat vörmaken laten: Dr. Sawade heete egentlich Dr. Heide un weer een

Massenmörder“. He weer de Chef vun dat Euthanasieprogramm un harr hunnertdusend Lüüt op sin Geweten. Dat harrn in't schöne Schleswig-Holsteen veele wusst, man nich min Vadder.


Verdrängen“ musse man nix na de Krieg, dat Schwiegen un Vegeten lange. Wenn ik min Vadder na de Krieg frooge, denn kreeg ik to hör'n: „De Helden sind all doot.“ Bi mien Unkel weer dat mit dat Vergeten nich so eenfach: em fehle de Hälfte vun't eene Been. He wuss to'n End nich mehr, woför he dat hergeven harr un weshalb he sik sin ganze Leven mit een


Prothese“ afquält harr, de dat in Plattdüütsch wull gor nich gifft. He weer eenfache Suldat wesen,

denn een

Offizier“ is nix för Plattdüütsche. Offizeere könnt wull blots hochdüütsch.




Na de Krieg levten in Schleswig-Holsteen veele Lüüd, te totrucken weern. För disse Lüüd gifft dat blots hochdüütsche Nooms.


Heimatvertriebene“ keemen nich to uns na de Krieg, wi säen

Flüchtlinge“, man de finds du bi Sass ok nich. Se weern över de Oostsee vun Ostpreußen un Pommern kamen. Wenn se ut Hamburg keemen, denn weern dat

Ausgebombte“. De Utbombten weeren Fruunslüüd mit Kinner. De Männer weeren inne Krieg bleven un de Fruns weeren froh, ween se as Köksch bi de Buern arbeiden kunnen. De Buern wull ok, denn twee vun de Fruns harrn se een Kind makt. Dat nennt man op hochdüütsch „sexuelle

Ausbeutung“.

Moral“? Dormit kannst in't Leven ok nich veel anfangen, denn brukst dat ok nich in 't Wöörbook. Ut de beiden Kinner is övrigens wat ornliches wurrn, dat nennt man hüütodaags

Integration“.






Allens, wat nich mit „normale“ Sex to doon hett, fehlt ok in de nüe Sass. Datt brukt man in Platt- Land nich.




Homosexuelle“ geev dat in Platt-Land nich, dor geev dat blots „övertüchte Junggesellen“.


Kindesmissbrauch“ schall dat bi de Katholiken geven, over doch nich bi uns. Blots dat een öllere Jung de lütten Jungs op de Heubön dor to kreeg de Büxen uttotrecken. Johrn später hett in de Kroog een Kerl - he weer verheiratet – mit besopen Kopp vertellt, dat he, vull wi dusend Russen, int Gebüsch neben de Speelplatz inne Stadt sin Büx opknööpt harr. Keen Mensch hett em anzeigt.


Frühkindlicher Sex“ : Gifft dat nich op plattdüütsch. Dorför geev dat

Dokterspeele“. De findst du ok nich bi Sass. Wer will dor ok wat vun weten?






Und denn gifft dat ok een poor wirtschaftliche Begriffe, vun de inne Sass nix to finden is.


Strukturwandel“: As ik inne School keem, weern dor söben oder acht Buernkinner bi. De Gehöfte, vun de se keemen, gifft dat all nich mehr, keen een. De Buern weern rungeneert, obschon

Ruin“ un „ruinieren“ nich in't Wöörbook steiht.

Pleite“ kunn se gottseidank na Sass ok nich gahn. Hüütodoogs sind noch een Handvull Buernsteed'n överbleben. Een hett veerhunnert Köh. Dor kunn de een oder anner vun de Buern een

Depression“ kriegen. Dor hest du in't Dörp keen plattdüütsche Woort und keen Hülp för hatt. Wenn dat to schlimm wurr, gungst du to Waters oder hungst di op. In de Depression vun de

Wirtschaftskrise“ um 1930 wurr de eene oder annere Bedrief „warm verköfft“. Nich immer markten de Versekern, dat se anscheten weern. De dore Buern kunn' gut ohne een Woort för

Versicherungsbetrug“ utkamen.




Idyll“. Dat dat Wort nich förkümmt, kann ik verstahn. Ik heff een gute Kindheit hat in't Dörp, dat is wiss, man een Idyll weer dat nich.

Over ik warr dat Geföhl nich los, dat man ohne hochdüütsch nich utkummt, wenn man seggen will, wat los is in de

Wirklichkeit“ oder de „Realität“, denn plattdüütsch sasst du wull immer noch blots för Döntjes bruken.

 

wieter>>>